888) تأملی در معنی «انتظار فرج»
به روایات زیر نگاه کنید:
رسول گرامی اسلام ص :أفضلُ أعمالِ اُمّتي انتظارُ فَرَجِ اللّه ِ عزّ و جلّ .
نیز از رسول گرامی اسلام ص: أفضلُ العبادةِ انتظارُ الفَرَجِ .
امیر المؤمنین علی ع :أفضلُ عبادةِ المؤمنِ انتظارُ فَرَجِ اللّه .
نیز از آن حضرت: اَلْمُنْتَظَر لِأَمْرِنا كَالْمُتَشَحَّطِ بِدَمِهِ فى سَبيلِ اللّه ِ.
امام باقر ع: وَاعْلَمُوا اَنَّ الْمُنْتَظِرَ لِهذَا الْأَمْرِ [حکومت حق] لَهُ مِثْلُ اَجْرِ الصّائِمِ.
امام صادق ع: ...مَنْ سَرَّهُ اَنْ يَكُونَ مِنْ اَصْحابِ الْقائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ، وَلْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحاسِنِ الاَْخْلاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ.
نیز از آن حضرت ع: مَنْ ماتَ مِنْكُمْ عَلى هذَا الْأَمرِ مُنْتَظِرا لَهُ كانَ كَمَنْ كان فى فُسْطاطِ الْقآئِم.
امام کاظم ع: أفضَلُ العِبادَةِ بَعدِ المَعرِفَةِ إِنتِظارُ الفَرَجِ.
امام جواد ع: اَفضَلُ اَعمالِ شيعَتِنا اِنْتِـظارُ الْفَرَجِ.
روایات در این باب بسیار و متنوع است ولی همین مقدار ما را برای بیان مقصود کافی است. انتظار بر اساس این روایات کلی است و شامل هر مشکلی میشود و البته در زمان غیبت بزرگترین مشکل و اساسیترین آنها «غیبت امام عج» است؛ زیرا دستکم برخی از آنها مربوط به زمانی است که هنوز مسئله غیبت امام دوازدهم مطرح نبوده است.
مطابق برداشتی که از این روایات و امثاله میشود، انتظار و «ناامید نشدن» که مایه «صبر» و بالا رفتن «مقاومت» است، فی نفسه «ارزشمند» و «پرثواب» است؛ از این رو تفسیر آن به نشستن و دست کشیدن از فعالیت برای برطرف شدن مشکلی که برای فرج از آن «انتظار» میکشیم، خطای در فهم است. در مورد ظهور نیز چنین است. انتظار ظهور به این معنا نیست که هر روز منتظر باشیم امام عج ندا در دهند که ظهور کردهاند؛ چراکه هنوز برخی مقدمات ظهور و نشانههای رسیده از اهل بیت ع تحقق نیافته - هرچند برخی نیز تحقق یافته است- از این رو معنا ندارد که مثلاً بگوییم: انتظار به این معناست که احتمال دارد این جمعه حضرت ظهور کنند!! این معنا درست نیست و با ارائه نشانه از سوی اهل بیت ع سازگاری ندارد (هرچند این تفسیر در زبان عوام منتشر شده)؛ بلکه ظاهرا معنای صحیح (والله العالم) این است که اولاً: در مسیر تحقق مقدمات ظهور بکوشیم و بیکار ننشینیم - چنان که در موارد دیگر میکوشیم در کنار صبوری و انتظار فرج از مشکل، آن را برطرف کنیم - و ثانیاً: همان گونه که جوینده هلال ماه روی بلندی دست روی ابروانش میگیرد و چشم میاندازد تا در پهنه آسمان هلال ماه را بیابد، ما نیز چشم بیندازیم و مترقب ظاهر شدن علائم ظهور باشیم. این کار باعث توجه به ظهور و حضور امام عصر عج شده و ایمان ما را به او تقویت و از فراموشی و اهمال نسبت به آن جلوگیری میکند. بر این اساس، مطالعه نشانههای ظهور و تلاش برای ایجاد برخی مقدمات آن ضروری است. یکی از مقدمات «گسترش فرهنگ تشیع و باورهای اساسی آن» و دیگری - در صورت امکان - «ایجاد یک نمونه کوچک یا دورنمایی از حکومت مهدوی» - هرچند به صورت ناقص- است. البته انقطاع عمومی از حکومتهای غیر الهی نیز تحقق خواهد یافت که مکمل این دو مقدمه است و هر سه هم اکنون در حال تحقق یافتن است هرچند با نقطه مطلوب فاصله زیادی وجود داشته باشد.
بسم الله الرحمن الرحیم
